RFI reportage

Le charme du Festival Off d'Avignon, qui fête ses 60 ans

Sous le soleil éclatant du sud de la France, se tient le Festival international des arts de la scène d'Avignon (du 4 au 25 juillet 2026). À côté de la programmation du Festival In, avec environ 50 spectacles, le Festival Off propose, cette année, plus de 1 700 représentations. La beauté et la richesse du Festival Off d'Avignon représentent un véritable défi pour les médias.

Qu'est-ce qui fait le charme unique du Festival Off d'Avignon, qui célèbre ses 60 ans et est souvent considéré comme l'un des plus grands festivals de théâtre indépendant au monde ?

Deuils, humour et lettres aux défunts

Le Festival d'Avignon n'est pas seulement une grande opportunité d'échanger avec le public et les artistes, c'est aussi un lieu d'expérimentation où la vie quotidienne et la réalité investissent la scène. Sur la place Saint-Didier, devant le café le plus ancien de la ville, Le Grand Café Baretta, à l'ombre d'un arbre de Judée en cette journée étouffante, nous avons eu la chance de rencontrer Nathalie Lovighi, actrice dans Meurt de rire (Mourir de rire), une pièce à un seul personnage.

Meurt de rire raconte l'histoire de Francine, une femme ordinaire au grand cœur. Francine reçoit un appel de Catherine, une amie qui vient de perdre son père. Ayant elle-même vécu des deuils, Francine se rend auprès de Catherine pour l'aider à traverser cette épreuve. Le spectacle aborde le thème de la mort, mais avec des éclats de rire subtils. Il y a des moments poétiques où le public est invité à réfléchir aux défunts en lisant des lettres écrites par des passants pour un proche disparu.

Nathalie Lovighi raconte :

« À un moment, je demande au public : "Alors, vous avez reçu quelle lettre ?", car sur les sièges (du théâtre) sont déposées des lettres. "Oh, une lettre pour ma mère". "Pourriez-vous la lire pour moi ?". Alors ils les lisent — "Lettre à Jeannot", "Lettre à grand-mère Lulu"… En réalité, ce sont des lettres écrites par des passants pour un proche disparu, qu'ils ont laissées sur place. Ce sont de vraies lettres. Ce moment est toujours très émouvant, car il pousse les gens à réfléchir à la mort et à ceux qui ne sont plus là. Je leur demande : "Pourquoi attendons-nous que nos proches meurent pour leur dire je t'aime ?", et tout le monde hoche la tête : "C'est vrai, c'est exactement ça". C'est une belle initiative, qui fait réfléchir. C'est un moment délicat dans le spectacle. Cette partie est très courte, elle ne dure que quelques minutes. Ensuite, nous revenons immédiatement à l'histoire de Francine et de son amie Catherine, et les rires reprennent jusqu'à la fin. »

Meurt de rire, porté par Myriam Donasis et Nathalie Lovighi, est soutenu par la mairie de la ville portuaire du Havre, dans le nord-ouest de la France.

Tang tóc, sự trào lộng và những dòng thư gởi người thân đã khuất

Festival Avignon không chỉ là một cơ hội lớn cho những trao đổi với khán giả, với giới nghệ sĩ, mà còn là nơi thể nghiệm những hình thức sáng tạo mới khi đời thường, đời thực ùa vào sân khấu. Tại quảng trường Saint Didier, trước cửa quán cà phê xưa nhất thành phố Le Grand Cafe Baretta, dưới bóng cây Judée rợp mát trong ngày hè oi ả, chúng tôi may mắn gặp được Nathalie Lovighi, diễn viên trong « Meurt de Rire » (Cười đến chết), vở diễn có một vai duy nhất.

« Meurt de Rire » là câu chuyện về Francine, một người phụ nữ bình thường có tấm lòng nhân hậu. Francine nhận được cuộc gọi từ Catherine, người bạn vừa mất cha. Từng trải qua mất mát, Francine đến với Catherine, cùng bạn vượt qua nỗi đau. Câu chuyện xoay quanh chủ đề cái chết, nhưng đan xen là những nụ cười tinh tế. Trong vở kịch có những khoảnh khắc lắng đọng, khi khán giả được mời suy ngẫm về những người đã khuất khi đọc những lá thư của khách qua đường gởi người thân qua đời.

Nữ diễn viên Nathalie Lovighi kể : « Có một khoảnh khắc tôi hỏi khán giả : ''Vậy, bạn nhận được lá thư nào?'', vì trên những chiếc ghế (trong rạp hát) có đặt sẵn các lá thư. ''Ồ, một lá thư gửi mẹ''. ''Bạn có thể đọc giúp tôi được không?''. Thế là họ đọc những lá thư ấy — ''Thư gửi Jeannot'', ''Thư gửi bà Lulu''…. Thực ra, đây là những lá thư do những người qua đường ngẫu nhiên viết cho một người thân đã khuất, và để lại chỗ tôi. Đó là những lá thư có thật. Khoảnh khắc đó luôn rất xúc động, vì nó khiến mọi người suy ngẫm về cái chết và về những người không còn ở bên ta nữa. Tôi hỏi họ: ''Tại sao chúng ta cứ phải đợi đến khi người thân ta qua đời mới nói lời yêu thương?'', ai cũng gật gù: ''Đúng vậy, quả đúng là như thế''. Việc này thật hay, nó khơi gợi suy nghĩ. Đó là một khoảnh khắc tinh tế trong chương trình. Phần này rất ngắn thôi, chỉ kéo dài vài phút. Sau đó, chúng tôi trở lại ngay với câu chuyện của Francine và cô bạn Catherine, và tiếng cười lại rộn rã cho đến tận phút cuối ».

Vở « Meurt de Rire » đến với Avignon, của đôi bạn Myriam Donasis và Nathalie Lovighi, được tòa thị chính thành phố cảng Le Havre, miền tây bắc nước Pháp, hỗ trợ.